Hallo, ik ben Klarijn. De buurvrouw van dichtertje.
Af en toe, als ik de boel aan kant heb, komt dichtertje koffie bij me drinken. Nu heeft hij nooit veel te vertellen, dus ik ga in deze rubriek ook eens met andere mensen een praatje maken.

Hieronder mijn eerste vier praatjes. Met een dichterlijk natuurmens, een succesvolle kunstenares, een alleraardigste heks en een met een vriendelijke reus.

Annet, stel: over heel veel jaar kom jij aan bij de hemelpoort. Petrus opent de poort en zegt: "Wat is uw naam?"
"Annet Lemaire," zeg jij.
"Zegt me zo snel niets. Waarvan zou ik u kunnen kennen?"
En wat zeg jij dan?
Ik weet al meteen niet wat ik antwoorden moet.
Hier in het dorp sta ik bekend als 'die vrouw van die brief' en later 'die vrouw met die pet'. Ik schreef ooit een brief aan de redactie van Paard & Pony dat nèt die maand in het meer gelezen De Hoefslag werd opgenomen. Het was een brief van een kind dat de paarden het beste toewenste, maar dat werd niet begrepen. Hier en daar schreef ik ook wat over hoe men hier met de hooidieren omging. Tsja, ik ben nou eenmaal een Tweelingen ... Maar ik bofte ook niet met deze omgeving. Hoe men met dieren omging. Dat was ik niet gewend!

Hoe gaat men in jouw omgeving dan met dieren om?
Niet zoals ik dat deed of zoals ik dat thuis gewend was. Heb veel ruwheid gezien en gehoord.
Ik moest trouwens aan alles wennen. Ik ben hier voor de tweede keer geboren. Ik zag met nieuwe ogen. Ook veel schoonheid.

Vertel eens wat over je huis en omgeving.
Dit huis stond 30 jaar geleden te koop als woonboerderij. Het sprak me toen aan om de grote tuin. Het was vrijstaand, had een leuk erkertje en het was er heerlijk rustig.
Het heet hier het Hunzedal. Als je in Gieten bent, rij je ook echt naar beneden de Hondsrug af naar Gieterveen. De Hunze is een rivier die hier in de buurt loopt. In de jaren 60 is zij gekanaliseerd en dat wordt nu weer teruggebracht in meandering, de oevers worden weer glooiend. Het laat hier lang op zich wachten omdat er een boer dwars ligt. Dat doen boeren graag: dwarsliggen. Hoewel er meer mensen zo zijn. Maar ik wacht al drie jaar tot ze - Stichting Drents Landschap - gaan beginnen.
Het wemelt hier van de vogelsoorten. Je moet er oog voor hebben, maar het is hier erg mooi. Zomers altijd mooi. In de winter moet je een diehard zijn, maar die troosteloosheid kan dan juist louterend werken.
Een zonde is dat men hier sinds twee jaar begonnen is met het afschieten van carbid. Carbid is boerenvuurwerk. Het is hier dan de hel. Dat je zó omgaat met stilte is een doodszonde. De mens is zijn omgeving niet waard. Waarom gaan ze niet in de stad wonen? Ik hoop dat deze vorm van terreur dit jaar verboden wordt. Aan ons is niets gevraagd. Ik zou het niet durven, mijn omgeving zoveel overlast aan te doen.

Wat was je voor een kind?
Een kind dat veel dingen tegelijk deed. Een zonnig kind dat vroeg sprak en liep. Een enthousiast kind (naast zonnig ook onbezonnen). Dat kan ook niet anders met een zon-marsconjunctie.
En ik leef nog dicht bij dat innerlijke kind. In de loop der jaren heb ik mezelf zo diep geanalyseerd dat al dat weten en al die kennis er nu op een stapeltje uitkomt. Daarom is dichten zo fijn. Veel zeggen in kort bestek.

Meid, moet ik je nog eens inschenken? Ik heb zelf behoefte aan een sterke bak, geloof ik. Je doet nog steeds veel dingen tegelijk, hè. Wat doe je zoal tegenwoordig?
De laatste tijd doe ik hetzelfde als wat ik de eerste tijd deed en doe.
Ik doe wat ik doe (zong Astrid Nijgh). Maar nee, dàt doe ik niet.

Jammer, want ik wil ook nog eens een prostituee interviewen. Maar ga verder!
Ik heb een vogeltuin en hou de bewoners in de gaten. Het gedrag van vogels fascineert me. Al vergis ik me nogal eens in hun piepertjes. Ik dicht over de tuin. Soms valt me juist in de tuin iets in en moet ik naar huis hollen of de zin vastzetten in m'n hoofd om het niet te vergeten. Ik maak kaarten, stickers met een afbeelding en adres erop, postpapier (hopelijk blijven mensen altijd schrijven) memovelletjes, posters, gedichten op kaart, teveel om op te noemen ...
En ik hou een paar webstekken bij. Ik dacht dat er wel een baantje in zat als columniste. Maar ik moet gestimuleerd worden van buitenaf, anders vervliegt elk initiatief. Dat ik het nu met die weblogs zo lang volhoud komt omdat ik moet schrijven, een soort dwang van binnenuit. Schrijven omdat de wereld anders in onbeduidendheid voorbij zou gaan, zei Vita Sackville-West. Dat was ook een tuinmens en schrijfster.
Ik heb ook drie paarden. Gered van de slacht. En ik hou heel erg veel van ze. Prachtige oerdieren die alle weertypes trotseren. Ik praat ook met ze. Zij hebben een eigen taal en wij mensen moeten ons erop afstemmen, andersom doen zij dat ook. Het geldt eigenlijk voor elke vorm van leven. Stilstaan en goed luisteren. Je inleven in de ander. Dat vind ik wel erg belangrijk, die laatste twee dingen.
Aan de andere kant is het goed niets te doen. Er gewoon te zijn. Dat is Tao. Tao betekent 'de Weg', de weg die je beloopt in het leven. Het is een kunst, een kunde. Ik ben blij dat ik dat kan. En je kunt het leren van onze medebewoners, de dieren.

Je hebt die paarden gered van de slacht, zeg je. Hoe is dat in zijn werk gegaan?
Dat is wel een heel lang verhaal. Ik hou het graag hierbij : dat ze hier nu een fijn leven hebben en anders allang als salamiworstjes waren verwerkt. De transporten, naar Italië meestal, de z.g. salamitransporten, zijn berucht. De paarden, ezels en alles wat tot worst verwerkt kan worden, zitten opeengestapeld in een veewagen. Soms dagen zonder water. Vaak worden de benen gebroken en de ogen uitgestoken ... Tsja, hoe erg kan een mens omgaan met een medeschepsel? De laatste pony die hier is komen wonen is onderschept op weg naar Denemarken. Het was de buurpony. Ook al weer een lang verhaal, maar ze heeft me echt verleid. Dieren beschikken over een rijk emotioneel leven en wij mensen zijn vaak te ruw of te ver van de natuur verwijderd om dit te ontdekken. Goed kijken en aanvoelen daar gaat het om. Ik heb dit zelf ook ontwikkeld.
Het schijnt dat we collectief naar een andere levensvorm gaan. Er komt een grote omwenteling. Ik denk dat het na die voorspelde crisis beter gaat. Dat is tenminste mijn innige wens. En het is er ook de hoogste tijd voor.

Joh, daar heb ik nog niks over gehoord: die andere levensvorm! Dus na de apen de mens en na de mens de ...? Wat stel je je daar bij voor?
Voordat ik ervan gehoord had, had ik er ook niets over gehoord of gelezen. Het oude Mayavolk en andere volkeren denken dat die omwenteling 21 december 2012 plaatsvindt. Ook in de astrologie wordt ervan gesproken. Zo zouden de polen zich omdraaien.
Wat een gedoe, lijkt me.

Nou Annet, ik hoop maar dat mijn serviesgoed heel blijft als de polen zich omdraaien, want ik weet wel wie de rommel dan moet opruimen. Ja, ik ben een nuchter mens hoor. Dat word je wel in de kantine. Maar dat terzijde.
Het schijnt dat vooral de bewust levende mens zich transformeert. Ik hecht er wel waarde aan, want gisteren kwam bijvoorbeeld het nieuws dat de zuidpool totaal is afgebrokkeld. En dat Afrika veel sneller verdroogd dan verwacht.
Het is geen populair onderwerp. Daarom wordt het een beetje onder tafel geschoven. Nogal laf vind ik. Ik begrijp het eerlijk gezegd niet. Daarom rijdt bijna iedereen nog in een auto. Met de nieuwe zuivere brandstoffen komen ze veel te laat. Of ze worden geboycot. Dat had 30 jaar geleden al beter gekund.
Zoals de schrijver Max van Dendermonde jaren geleden al voorspellend schreef 'De wereld gaat aan vlijt ten onder'. We zijn niet de eerste 'beschaving' die ten onder gaat.
Ik snap ook niet dat er nog mensen zijn die nog met het vliegtuig reizen Ik zou het de aarde niet aan durven doen.
Het belangrijkste is: leef in het NU. Gisteren is geweest en morgen komt nog.
Je kunt sowieso elke dag onder een auto komen of er valt een dakpan op je hoofd. Leven betekent ook: elke dag dood kunnen gaan.
Stiekem wens ik ook dat het allemaal niet waar is, maar je moet toch ook reëel blijven en je ogen niet sluiten.

Laten we van de onzekere toekomst teruggaan naar het verleden. Wat waren je vader en moeder voor mensen?
Wie is je vader, wie is je moeder?

Ja, die vraag over je vader en moeder heb ik overgenomen van mijn collegaatje Tante Es. Zij is ook heel goed hoor, maar alleen niet zo knap als ik. Ik bedoel maar: ík heb geen snor!
Tante Es heeft haar snor ook afgeschoren. Zij is ouder hoor dan de 45 die ze zegt dat hij is. Sokkoh, sokkoh. Ik weet niet eens wat het betekent. Wie weet wat ik zeg!
Maar goed. Je vraagt wat waren ze voor mensen?
Moeder is van Duitse afkomst, haar oma kwam uit Londen. Mijn vader is van Franse afkomst, kan ook Zwitsers zijn.
Mijn moeder is geboren in de Jordaan in Amsterdam en mijn vader in Utrecht. Op jonge leeftijd verhuisde hij naar Amsterdam. Mijn moeder was kinderverzorgster en mijn vader begon als schoenmakersleerling en zijn droom was acteur te worden. Dat is toen gelukt. Hij werd aangenomen bij het gezelschap Cor van der Lugt-Melsert en speelde in het Paleis voor Volksvlijt. Verder speelde hij bij gezelschappen als die van Nap de la Mar en Herman Bouber. Later werd hij hoorspelacteur en in 1955 werd hij op 70-jarige leeftijd aangenomen bij het toenmalige Nieuw Rotterdams Toneel. Hij speelde in wat films, zoals 'Dorp aan de Rivier', geschreven door Antoon Coolen en onder regie van Fons Rademakers.

Ja, die herinner ik me nog uit mijn jeugd.
De film werd genomineerd voor een Oscar.
Mijn vader nam ook voor het eerst de Zuiderzeeballade op. Voor Sylvain Poons dat deed. De plaat was een succes, maar mijn vader koos voor de zekerheid van de 300 gulden die hij ervoor kreeg, in plaats van een bedrag voor elke uitzending. Wij vonden het een draak van een nummer. Waren mijn moeder en broer niet zo krititsch geweest dan had hij een mooie bijverdienste kunnen hebben op zijn oude dag. En nu vind ik het een prachtig lied, maar de uitvoering van mijn vader, samen met Godert van Colmjon, hoor ik nooit meer helaas.

Annet, je bent zo ongeveer van dezelfde leeftijd als ik. We laten de lezers in het ongewisse over onze leeftijd natuurlijk, maar je vader zou nu al bijna 125 zijn geweest. Je had dus een vader die je opa kon zijn. Wat vond je daarvan als kind?
Van anderen begreep ik dat mijn vader oud was. Zelf zag ik dat niet. Daar let je niet op als kind. Goeie vraag trouwens, zo zie je hoe eerlijk kinderen zijn en andere dingen belangrijker vinden dan leeftijd. Omdat veel mensen vroegen "Is dat jouw opa?" zei ik op het laatst maar tevoren tegen de mensen: "Dit is mijn opa!"
Dat mijn vader, als ik met hem op pad was, zo vaak werd aangesproken - sommige mensen vielen zowat achterover - vond ik niet leuk. Ik vond het aanstellerig. "Ach meneer Lemaire, wat leuk u te ontmoeten!" Wildvreemden waren het. Of mensen tikten elkaar aan. Zo krijg je ook een bepaald beeld van mensen. Hoe onecht ze vaak zijn.
Later toen ik ouder was en getrouwd met mijn vechtgenoot zag ik dat mensen helemaal niet zo aardig waren. Je verlegt absoluut je verwachtingspatroon. Al is dat inzicht bij mij wel laat gekomen. Maar misschien kwam het op tijd.

Wie is jouw man?
Hij was grafisch ontwerper bij de NOS in Hilversum en heeft dat vak ook uitgeoefend hier in Drenthe. Hij is nu klusjesman. De klusjesman heeft het gedaan en inderdaad: hij heeft het gedaan ;-)
Hij is every inch een Waterman, dus één ding is zeker, saai is hij niet!

Nou, jij ook niet hoor! Wil je tenslotte een mooi gedicht van jezelf uitkiezen. Eentje over de natuur, als het kan.



Bedankt, Annet.

Weblogs van Annet:
- http://voelsprieten.volkskrantblog.nl
- http://voelsprieten.web-log.nl
- http://snorharen.web-log.nl

Er bestaat in de Wikipedia helaas nog geen artikel over Annet's vader Jan Lemaire. Wel over haar halfbroer.
De KRO heeft hier een geluidsfragment van Jan Lemaire op goudmijn.kro.nl.

Heb je ook wat te vertellen? Vertel het Klarijn! Mail: klarijn@dichtertje.net

Ik lees op je site dat je timmerlieden en architecten in de familie had. Weet je dat mijn vader timmerman was, Carolina? Ik ben echter zo onhandig als wat. Denk je dat jij je schildertalent hebt geërfd?
Ik denk eerder dat het creatief denken waarmee ik ben opgegroeid een rol heeft gespeeld. Er werd bij mij thuis niet direct aan schilderen gedaan in de privé-sfeer, maar wel veel aan muziek, tekenen en poëzie.

Misschien hadden we bij ons thuis dus meer moeten timmeren.
Hou je je fulltime met schilderen bezig?
Ja, ik ben elke dag bezig met schilderen. Ik werkte fulltime, had op zich een goede baan maar had het niet meer naar mijn zin. Ik heb ontslag genomen en mijn schilderen ontwikkeld. Het was één van mijn beste stappen.

Ik lees dat je autodidact bent. Betekent dat dat je alles helemaal door het zelf uit te proberen hebt ontdekt? Of hebben anderen hun ervaring met je gedeeld? Net zoals ik het kantinewerk heb geleerd van oude kantinejuffrouwen.
Ik heb inderdaad alles uitgeprobeerd. Gebruikte allerlei materialen en er ontstonden goed gelukte ongelukjes. Die onthield ik dan en gebruikte ze weer. Op een gegeven moment ga je dan in schilderen denken. Je ziet iets en onmiddelijk bedenk je je hoe dat er als schilderij uit zou zien. Daarom kan ik wat chaotisch overkomen, maar ben gewoon met mijn werk bezig.

Ik lees op je site over de 'contradictie' in je schilderijen. Als ik het goed begrijp, wordt daarmee de tegenstelling tussen klassieke thema's (rozen, gebouwen, vrouwen) en modern kleurgebruik bedoeld. Nou heb ik daar allemaal geen verstand van natuurlijk, dus of het modern kleurgebruik is, kan ik niet beoordelen. Maar ik vind de kleuren in je schilderijen erg mooi. Veel rood en blauw ook, mijn favoriete kleuren. Een titel van een van je schilderijen luidt 'blue is the colour of my love'. Nu valt het me op dat het blauw in je schilderijen niet koud overkomt. Hoe komt dat, denk je?
Dat komt denk ik, omdat in elk schilderij veel gevoel zit. En gevoel is iets wat leeft en aantrekt. We zijn natuurlijk opgevoed met de 'wetenschap' van de betekenis van kleuren. Dat moet je gewoon loslaten en zelf bepalen. Wanneer ik aan een schilderij begin weet ik vaak niet hoe het eruit gaat zien, maar de kleuren heb ik wel duidelijk voor ogen. Kleur zegt mij nog meer dan een figuratie. Techniek overigens ook. Met kleur en techniek kun je alles uitbeelden. Dat is vrijheid en mogelijkheden. 'Blue is the colour of my love' is geboren uit de gedachte dat van de liefde voor mij het verlangen toch steeds weer het mooiste blijkt te zijn.

Dat is heel waar, Carolina.
Over kleuren gesproken: Hebben de kleuren voor jou een vaste eigen gevoelswaarde?
Nee, niet echt. Ik let meer op het geheel, de combinatie van kleuren. En hoe het op het schilderij wordt gezet, met grove streken of met fijne 'krabbels'. Dat geeft mijn gevoel weer.

Omdat ik in de buurt van havens ben geboren spreken je havengezichten me aan. Het is knap dat je met zo weinig streken de juiste sfeer kan oproepen. Heb je nou niet de neiging om steeds meer weg te gaan laten zodat je werk steeds abstracter wordt?
Ja, maar daar moet je klaar voor zijn, vind ik. Om echt goed abstract te schilderen moet je veel hebben geschilderd. Op een dag gaat dat wel gebeuren, maar nu houd ik het op deels abstracte fragmenten met een figuratie. Pas wanneer ik merk dat ik mijn abstracten kan neerzetten, komen ze er ook. Ben daarmee overigens wel aan het experimenteren, maar dat werk houd ik allemaal zelf voorlopig en dat zal voorlopig ook niet op mijn site of in de galerieën te zien zijn.

Spannend!
Ik vind dat veel van je schilderijen een sensuele sfeer hebben.
Dat kan.

Waar zit 'm dat dan in?
Ik verlang in het leven wel veel naar positieve, zachtaardige mensen en dingen. Misschien straalt dat het een beetje uit. Sensualtiteit is natuurlijk iets wat boeit en wat intimiteit sugereert. Dat is natuurlijk voor mij belangrijk, net als voor iedereen.

Op het schilderij 'secrecy' zie ik een blote dame van wie het gezicht verborgen blijft. Haar rechterhand is op een ondeugende manier verborgen achter een rood lapje stof. Al mijmerend dacht ik dat kunst altijd een mengeling van verbergen en onthullen is. Zal wel geen originele gedachte zijn, maar wat vind jij ervan?
Dat ben ik niet helemaal met je eens.

Niet?!
Dat kan natuurlijk een aspect zijn van kunst, maar kunst kan ook het duidelijk en hard verbeelden van gedachten zijn. Ik heb hiervoor gekozen om de spanning in het werk te houden. Geen gezicht en de hand onder de doek maakt een suggestie. Iedereen denkt wat hij of zij wil. Dat maakt de verbeeldingskracht wat sterker en het werk wat subtieler.

Heb je vooraf een duidelijk beeld van het schilderij dat uiteindelijk zal ontstaan?
Ja, Klarijn, dat heb ik eigenlijk al gezegd.

Dan lette ik even niet op!
Een vaag beeld. De kleuren heb ik wel voor ogen. Tijdens het schilderen mogen die ook ineens veranderen, ik ben wat schilderen betreft natuurlijk vrij om te doen en te laten wat ik wil. Als ik in opdracht schilder houd ik wel rekening met een aantal factoren, maar beloof niets. Vandaar dat mensen dan pas achteraf moeten beslissen of ze het werk kopen.

Gebeurt het wel eens dat mensen van de aankoop afzien zodra ze het resultaat zien?
Tot nu toe niet gelukkig.

Ik zie dat je nogal wat geisha's hebt geschilderd. Wat heb je daarmee?
Wat me daaraan boeit is dat hun gevoelens, gedachten verborgen blijven. Dat iedereen zijn geheime wereld van denken heeft en dat je dus niet aan de buitenkant ziet wat er werkelijk speelt. Terwijl het natuurlijk gewoon mensen van vlees en bloed zijn. Ik heb bewondering voor mensen die niet uit zijn op uiterlijk vertoon, maar meer op hun innerlijke gesteldheid. De geisha staat voor mij symbool voor een geheime denkwereld.

Ik kom geen schilderijen met mannen tegen! Schilder je die niet?
Ja, hoor. Ik heb met name in het begin vaak mannen geschilderd. Vreemd genoeg werd er wat besmuikt op gereageerd, terwijl een vrouwelijk naakt geen probleem is.

Wie reageren het meest besmuikt? Mannen of vrouwen?
Vrouwen reageren besmuikt. Mannen reageren lacherig en maken onmiddellijk grappen.

Meid! Ik zie op die foto op je site dat je wel op moet passen voor je kleren als je schildert! Op welke temperatuur moet je die nou wassen om ze weer schoon te krijgen?
Ja, dat is me wat. De verf gaat er niet uit door te wassen dus ik gebruik de kleren tot ze door de verf niet meer lekker zitten. Ik was ze wel maar gewoon op 40 graden. Ik koop altijd na de zomer veel witte broeken voor weinig geld en die gebruik ik dan door het jaar heen.

Hé, sta je aan de rand van een zwembad op die foto? Verdien je zo goed met schilderen dat je een zwembad bij je huis hebt? Dan ga ik er toch ook eens over denken, al zie ik wel tegen de was op
Nee, ik heb geen zwembad. Dat ambieer ik ook niet. Geluk zit tussen de oren en niet in bezittingen. Er zou een zwembad kunnen komen, maar dan heb je zoveel werk. Daar houd ik niet van. Ik ben erg gelukkig met het leven zoals het komt. Ik wens niet meer dan genoeg te verdienen om met mijn twee kinderen goed te kunnen leven. Af en toe iets extra's is leuk. De rest is niet belangrijk.

Daar zit wel wat in, maar met die warmte van laatst leek me een zwembad toch wel lekker.
Gaat er veel tijd zitten in het reclame maken voor je werk?
Reclame moet het werk zelf maken natuurlijk. De zakelijke kant neemt aardig wat werk in beslag. Ik laat me regelmatig adviseren door mensen die meer verstand van zaken hebben dan ik. Ik ben in mijn hoofd met andere dingen bezig en moet mezelf dwingen om te gaan zitten en de zaken te regelen. Ieder zijn eigen talent, denk ik.

Op je site staat dat je werkt vanuit expressie. Gaat het dan om de expressie van persoonlijke gevoelens? Hoeveel denkwerk komt er aan te pas bij het maken van een schilderij?
Ja, expressie van mijn eigen gevoelens. Een goede vraag overigens, want ik kan soms snel schilderen. Mensen denken dan dat ik weinig tijd heb besteed aan een werk. Als ik op dreef ben, stopt het denken gewoon niet. Kijken en denken. Dat gaat gewoon door tijdens het koken, boodschappen doen en allerlei andere dagelijkse zaken.

Hoe lang doe je over een schilderij? Kost schilderen energie of geeft het je energie?
Schilderen kan me veel energie geven. Ik ben helemaal gelukkig als het goed gaat en heel chagrijnig als het maar niet wil lukken. Meestal gaat het goed, dus ik prijs me gelukkig. Bij het maken van een schilderij moet je het denken erbij rekenen. Dat denken gaat maar eeuwig door. Dat is soms frustrerend, kan het moeilijk loslaten. Hoe lang het feitelijke maken van een schilderij duurt, is niet te zeggen. Soms een dag, soms veel langer. Ik werk meestal aan drie vier werken tegelijk.

Welke mensen of welke zaken inspireren je het meest?
Wat mensen betreft: mensen met levenslust, ruimdenkende, bescheiden mensen. Maar zowel mensen als gebeurtenissen kunnen natuurlijk inspireren. Niets zo mooi als wat er tussen mensen gebeurt en dat houdt heimelijk iedereen wel bezig denk ik. Maar ook gevoelens die voortkomen uit het aanwezig zijn op een bepaalde plaats, het zien van velden of de zee. Dat soort dingen.

Het zit ons in het leven niet altijd mee. Jou vast ook niet. Toch stralen jouw schilderijen iets positiefs uit. Waar haal je dat positieve vandaan?
Juist uit alles wat er in mijn leven gebeurt! Ik heb gemerkt dat ik veel leer uit alle positieve maar ook negatieve zaken. Eigenlijk bestaat er niet echt iets positiefs of negatiefs. Alles komt zoals het komt en het is aan jou om daar iets van te maken. Geluk zit tussen je oren, heeft voor mij meer te maken met kracht dan met je situatie. Ik voel me wel een sterk mens en kan van nieuwe zaken alleen maar meer leren. Ik doe veel uit gevoel en probeer zo dicht mogelijk bij mezelf te blijven. Dan kan het haast niet negatief uitpakken.

Nou, ik kan wel een opkikker gebruiken. Denk je dat ik ook nog kan leren schilderen? Waar moet ik dan mee beginnen?
Je moet je niet blind staren op het schilderen. Het gaat om het creatief denken en de uitdaging daarin. Dan kan heel veel werk je een geluksgevoel geven. Onderschat een goede bak koffie en goed gezelschap niet. Laat de koffie bijvoorbeeld weg en zie hoeveel mensen moeite hebben om de dag te beginnen!

Dat is ook weer zo natuurlijk. Misschien moet ik eens koffie met een vrolijk kleurtje gaan schenken!

Heb je ook wat te vertellen? Vertel het Klarijn! Mail: klarijn@dichtertje.net

Andragon, mijn ex-man zei wel eens tegen me dat ik een heks was. Nou zei hij nog wel ergere dingen hoor, maar toch was ik nooit blij met die kwalificatie. Hoe had ik toendertijd het beste kunnen reageren?
Misschien had je hem op een bijna, té vriendelijke toon, een kopje koffie kunnen aanbieden, terwijl je op dat op moment héél opvallend een zakje met 'onbekende kruiden' wegmoffelde...? ;)

Jij hebt er verstand van, lees ik! Maar zonder gekheid: Hoe ben je zo in de hekserij terecht gekomen?
Ik ben ervan overtuigd dat het mij heeft gevonden, of misschien wel heeft gewacht tot de tijd rijp was. Als ik terugkijk op mijn leven dan kan ik constateren dat ik eigenlijk altijd al een heks ben geweest. Ik ben me er alleen nooit bewust van geweest. 'k Was altijd op zoek naar iets, misschien wel iets spiritueels, iets wat dat hongerige gevoel bevredigde. Bestaande religies en levensovertuigingen konden mij daarbij niet helpen. Mijn ideeën over het leven, de natuur, het hiernamaals etc. botste ontzettend met hoe zij over die zaken dachten.
Jaren geleden ben ik o.a. door een pagina op het internet terechtgekomen bij hetgeen ik nu doe, geloof en vooral beleef.
Het is dat men het de naam 'hekserij' of 'heks' heeft gegeven, ik noem het eigenlijk gewoon 'mezelf'.

Je doet administratief werk. Weten je collega's dat je een heks bent? Hoe reageren ze daar op?
Sommigen weten het wel ja. Maar dat zijn mensen waarvan ik weet dat zij openstaan voor dit soort zaken. De rest hoeft het van mij niet te weten. Ik hoef ook niet van iedereen te weten of ze christen of boeddhist zijn.

Gelijk heb je. Ik zeg ook niet tegen iedereen dat ik kantinejuffrouw ben. Maar wat ik me nou afvraag: Wat doe je nou zo met die hekserij in het dagelijks leven?
Momenteel even niet veel meer dan ieder ander mens. Ik wordt volledig opgeslokt door mijn baan, met als gevolg dat ik weinig energie over heb, om mij te richten op dat wat het heksenbestaan inhoudt. Toch doet dat wel een beetje pijn, en dus probeer ik als ik wat tijd over heb, zoveel mogelijk te genieten van de natuur, en mezelf eens wat nieuwe 'leerstof' toe te dienen. Meestal laad ik mij in de lente, en met name in de zomer weer helemaal op, waardoor ik weer wat actiever ben. Da's voor mij de tijd waarin ik ontmoetingen met anderen plan, m'n grote riten doe, mijn voorraad doorneem, mijn instrumenten opknap, etc. etc. In de winter beperk ik me tot kleine volle maansriten en seizoensvieringen, zo nu en dan wat kleine dingetjes voor bijvoorbeeld een ziek persoon en het raadplegen van m'n kaarten.
Het heeft ook wel een beetje met de 'heks-persoon' te maken, denk ik.
Ik ben altijd al een lente- en zomerkind geweest. Dan kom ik als het ware weer tot leven, daar haal ik mijn energie voor de rest van het jaar uit.
Hekserij houdt voor mij voornamelijk in, dat ik constant bezig ben met mijn bewustwording van de dingen om me heen; zowel zichtbaar als onzichtbaar.
De natuur speelt hier de meest belangrijke rol in, zij leert mij het meest. Door goed naar haar te luisteren, leer ik iedere dag weer wat over mezelf, de mensen om me heen, en de dingen van alledag. De meeste mensen denken bij hekserij, alleen aan spreuken, magie en riten maar dat is voor mij slechts bijzaak. Het zijn instrumenten die ik gebruik, wanneer al het andere dat voorhanden was, niet heeft gewerkt en het écht noodzakelijk is dát er een verandering plaatsvindt.

Hé, je schrijft dat de heks van nu ook dol is op die leuke broeken die bij H&M in de etalage hangen. Maar die draag je toch zeker niet tijdens een ritueel?
Die opmerking heb ik gemaakt omdat mensen nog steeds denken dat heksen altijd gekleed gaan in lange, zwarte gewaden, zwart haar hebben, donkere make-up dragen etc.

Eigenlijk wel ...
Dat beeld is mede gevormd doordat ook veel Goth's zich bezig houden met hekserij. Ik moet eerlijk bekennen dat ik vooral in het begin, omdat ik veel Gothic heksen ontmoette, mezelf een tijd lang een beetje 'de vreemde eend in de bijt' heb gevoeld. Ik kwam er al gauw achter dat dit onterecht was. Eerlijk gezegd maakt het niet uit wat voor kleding je draagt tijdens riten. Zolang jijzelf maar het gevoel hebt dat 'goed' is. 

Ik voel me altijd nog thuis in mijn kantineschort.
Er zijn ook mannelijkse heksen, begreep ik. Maar toch vind ik het een typisch vrouwelijke bedoening. Al was het maar omdat, zoals men zegt, mannen alles weten, maar vrouwen alles begrijpen. Wat vind jij?
Nee, vind ik niet.

O!.
Hekserij is gebaseerd op zowel het mannelijke als het vrouwelijke (in mensen, in de natuur) en zonder het mannelijke kan het vrouwelijke niet bestaan. Aan het mannelijke, kan het vrouwelijke zichzelf definiëren en andersom.

Jaja ...
In vroeger tijden waren het voornamelijk vrouwen (die toen nog gewoon raadsvrouwen heette, ipv 'heks'), die zich bezighielden met kruidengeneeskunde, astrologie, waarzeggen en magie.

Daar zal het dan ook wel aan liggen dat ik het zo vrouwelijk vind.
Toch waren er ook genoeg mannen die zich in dit soort zaken verdiepten, alleen noemde zij zichzelf 'magiër en/of alchemist. Omdat men in die tijd al wat vrouwelijk was (dat wat eerder genoemde vrouwen juist respecteerden), verafschuwde en als slecht beschouwde (het werk van de duivel) werden vrouwen al gauw als handlanger van de duivel bestempeld, en als heks veroordeeld. Met name, de wat oudere, en zonderlinge types waren de dupe. Daar komt het beeld van de oude, lelijke vrouw die kikkers in een pan kookt, vandaan.
Magiërs en alchemisten (veelal wetenschappers) werden in het begin nog gedoogd, maar toen de kerk bemerkte dat hun vaak wetenschappelijke theorieën wel eens twijfels konden veroorzaken onder gelovigen, werden zij ook al gauw ketters verklaard, en ook 'heks' of 'tovenaar' gebombardeerd.

Dat doet me denken aan mijn kat. Die doet soms zo raar. Ziet dingen die ik niet zie en zo. Nou spelen katten een rol in de hekserij. Dat kan toch geen toeval zijn?
Men dacht vroeger dat heksen van gedaante konden veranderen, en aangezien men toen ook al katten als huisdieren had, dacht men dat het heksen waren, die zichzelf hadden omgetoverd tot een kat, om zo ongemerkt mensen te kunnen bespioneren.

Het zal toch niet waar zijn ...?
Het majestueuse en geheimzinnige uiterlijk van een kat, zal hier natuurlijk ook parten in hebben gespeeld. Dat katten, net als alle ander dieren, dingen zien die wij niet kunnen waarnemen, is voor mij een vaststaand feit. Dieren staan dichter bij de bron, simpelweg omdat ze niet zo'n ingewikkeld brein hebben als wij, wat ons telkens vertelt dat het fantasie, een droom of een vergissing is. Ze staan volledig open en ontvangen alles, ze leven op hun gevoel (dat gevoel wat wij 'instinct' noemen).

Ja, daar kan ik je nog veel van vertellen.Maar terzake: ik las dat je ook contacten via de glazen bol hebt. Hoe gaat dat dan?
Nee, ik gebruik geen glazen bol.

O, toch niet?
Dat was een opmerking die ik plaatste om aan te geven dat, ondanks alle moderne middelen die we voorhanden hebben, heksen nog steeds goed beseffen dat men het niet altijd van de technische vooruitgang moet hebben, en dat het ook goed is om zo nu en dan eens 'back to basic' te gaan. Er zijn overigens genoeg heksen die wel gebruik maken van een glazen bol, je moet de bol zien als een instrument dat men gebruikt om in een bepaalde gemoeds- en geestestoestand te komen, ook wel 'trance' genoemd, zodat visioenen kunnen worden opgeroepen.

Er valt heel veel te lezen over hekserij op je site. Is dit nou vooral wat je erover gelezen hebt, of is er ook veel eigen ervaring in verwerkt.
Er staan een hoop basisdingen vermeld, die je ergens elders ook kunt vinden. Toch heb ik een selectie gemaakt van dingen die ik zelf belangrijk vond, en waar ik mezelf ook in herkende, toen ik jaren geleden nog aan het begin stond. Daarnaast heb ik een hoop geschreven over mijn visie, dus hoe ik dingen zie.

Ik vind het knap hoor. Eens kijken wat ik nog meer had opgeschreven. O ja, dit is een leuke: Wat voor rol speelt seks in de hekserij?
Seks is de viering van het leven, en wordt dan ook, in tegenstelling tot een hoop andere religies, als heilig beschouwd. Heilig in die zin, dat het niet mag (en eigenlijk ook niet kán) weg worden gestopt als iets vies, iets inmoreels. In de oudheid, in de tijd dat West-Europa nog Germaans en Keltisch was, had men ééns per jaar (tijdens het feest Beltane, in de nacht van 30 april op 1 mei) de Grote Rite of ook wel het Heilige (Grote) Huwelijk genoemd.
Jonge priesteressen werden voor een nacht vergezeld door een jongeman, waarmee zij de nacht in afzondering doorbrachten.

Spannend!
In de tijd dat hekserij weer naar de oppervlakte werd gebracht (o.a. door Gardner, halverwege de vorige eeuw), werden in besloten heksenkringen,  dergelijke nachten nog wel eens 'op de oude manier' gevierd, en wie weet zijn er nu nog wel covens die dat vandaag de dag nog doen.

Goh!
Ik las op je site wat voor heksentypes er zijn. Laat me raden, jij bent een eclectische moerstaalheks!
Ehm..nee. Ik val volgens mij onder geen enkele 'soort heks' die ik op de site heb beschreven. Zie die beschrijving als een soort opsomming van wat er bekend is van mensen die claimen 'eclectisch' of een 'moerstaalheks' te zijn. Ik ben zelf nooit zo gek geweest op dat 'in-hokjes-plaatsen'.

Ik ook niet. Tenzij het om de kantine gaat, want anders zoek je je telkens rot naar je spullen. O, hier komt een serieuze vraag. Niet dat de andere vragen niet serieus zijn natuurlijk. Heksen gebruiken middelen om iets te bewerkstelligen, bijvoorbeeld als iemand graag zwanger wil worden, lees ik op je site. Doen heksen ook aan abortus? Mag je als heks ingrijpen in de natuurlijke gang van zaken?
Voor zover ik weet, wordt dat niet gedaan. Mede, omdat je daarmee tegen de vrije wil van een levend wezen (in dit geval de foetus) ingaat. Daarmee wil ik overigens niet zeggen dat abortus niet wordt geaccepteerd. Ik kan me alleen niet voorstellen dat een 'rechtschapen heks' iemand iets zou geven of magie zou gebruiken waarmee een zwangerschap wordt afgebroken. Hoewel men daar vroeger niet zo moeilijk over deed, vind ik het nu niet ethisch verantwoord om je daarmee te bemoeien. Je zou hier hoogstens een adviserende rol in kunnen spelen.
Wat het graag zwanger willen worden betreft; daarmee kun je een poging doen om desbetreffende persoon in overeenstemming te brengen met dat wat nodig is, om zwanger te worden (dagdeel, maanfase, element, kruiden enz.), de situatie positief beïnvloeden. Maar dan nog moet je het enigszins aan 'het lot' overlaten of er een zwangerschap zal komen of niet. 't Komt zoals het komt', en soms is het er de tijd niet voor.
En komt het niet, dan moest het waarschijnlijk niet zo zijn.

't Kwam bij mij ene keer en dat vond ik voldoende. Al zou ik mijn zoon niet willen missen natuurlijk. Even een overgangetje verzinnen ... Voor sommige mensen zijn hun kinderen goden. Ik lees op je site over de vele goden en godinnen en wat ze allemaal voor taak hebben. In hoeverre moet ik dat nou letterlijk nemen? En die mooie mythen en legenden over hekserij. Hoeveel letterlijke waarheid schuilt er volgens jou in dat soort verhalen?
Perceptie is het sleutelwoord hier, denk ik. Afhankelijk van de tijd, cultuur en de omstandigheden waarin men leeft. De mythen en legendes die je leest, zijn vertellingen uit de tijd dat er een offer moest worden gebracht aan een god of godin, om er bijv. voor te zorgen dat een moeder bleef leven tijdens en  na een bevalling, of dat het kind gezond ter wereld kwam. Nu weten we, dat als er sprake is van een goede hygiëne en gezonde voeding, dit al een hoop kan schelen. Hoewel ik ook wel van mening ben dat we worden bijgestaan in alles wat we doen, en dat een gebed, een rite of een meditatie ook kan helpen.
't Is een kwestie van balans zoeken, denk ik.
Binnen Wicca wordt bijna altijd met goden en godinnen gewerkt, men ziet ze als een manifestatie van de Godin en de God (die weer het vrouwelijke en het mannelijke vertegenwoordigen). Hun magie en riten zijn dan ook altijd gericht op een specifieke god of godin.
Binnen hekserij gaat men uit van mannelijke en vrouwelijke principes in de natuur; de kosmos of ook wel het Al genoemd.
Wij werken eigenlijk niet gericht met goden of godinnen, maar richten ons op zoiets als "de Bron", lees: energie.
Toch zit er in bijna iedere mythe en legende een hoop wijsheid. Ze beschrijven de fasen (seizoenen en cycli van het leven) waar ieder mens mee te maken krijgt. En dit laatste is ook iets waar beiden; wicca's én heksen, zich op focussen. Op die manier is het leven van de goden en godinnen toch onlosmakelijk verbonden en zelfs verwoven in wicca, én hekserij.

O ja. Op je site moeten de lezers vooral lezen wat nu eigenlijk het verschil is tussen wicca en hekserij. Wat daar ook staat: heksen en wicca's ontkennen het bestaan van de duivel. Maar bestaan er volgens jou wel wezens of entiteiten of hoe zeg je dat die vooral het kwade in zin hebben? En nou denk ik werkelijk niet alleen aan mijn ex-man hoor!
Hahahaha! Tja.. soms heb je dat met mensen hè?
Ik weet dat er bepaalde energieën zijn, die van een lagere orde zijn. Die kunnen vervelend zijn, en mensen écht behoorlijk bang en vooral wanhopig maken, met name die mensen, die qua geest en ontwikkeling niet sterk in hun schoenen staan.
Dat soort entiteiten parasiteren op mensen die ze 'wakker schudden'.
Ze voeden zich met hun energie, waardoor de desbetreffende persoon zwakker en angstig wordt, met als gevolg dat zo'n figuur nog meer vat op hem of haar krijgt enz. enz. Het werkt als een negatieve spiraal. Daarom zie je vaak dat, met name pubers, volledig doordraaien na een aantal voorvallen die hebben plaatsgevonden tijdens het alom beruchte 'glaasje draaien'.

Hou maar op. Een vriendin van mijn zoon heeft dat gehad. Gelukkig is mijn zoon net zo nuchter als zijn moeder.
Daarnaast ken ik een aantal mensen die een beschrijving hebben gegeven van een encounter met één of meerdere kleine wezentjes. Wie of wat het zijn, weet ik niet maar ik ken die personen goed genoeg om te weten zij volledig bij hun verstand zijn en hier nooit over zouden liegen. Ik heb zelf nooit zoiets gezien (ik hoop het ooit nog 's mee te maken), maar ik kan, gezien hun uitvoerige verslag, ook niet ontkennen dat het er is.
Volgens mij is er zoveel wat we nog niet weten over die 'andere wereld', ik denk dat we nog niet het topje van de ijsberg kennen.

Ik hoop natuurlijk ook nog eens een echte kabouter te kunnen interviewen. Iets anders: kan je je vorige levens herinneren? En denk je dat ervaringen in vorige levens te maken hebben met je interesse voor hekserij in dit leven?
Ik heb af en toe 'flarden' die opkomen, maar ik kan niet echt zeggen dat ik volledig op de hoogte ben van wat er zich in mijn voorgaande levens heeft afgespeeld. Ik weet alleen dat ik in één van die levens verdronken ben, en dat dat niet per ongeluk is gebeurd. Of dat te maken heeft met het pad wat ik in dit leven bewandel? Geen idee, ik ga er in ieder geval niet direct van uit dat ik in dat vorige leven dan 'waarschijnlijk wel als heks ben veroordeeld, en te water ben gelaten', da's voor mij te simpel denkwerk. Het doet er ook eigenlijk niet toe, alleen het 'hier en nu' zijn voor mij belangrijk.

Vind ik ook. Al heeft mijn buurman, dichtertje, me wel eens aan het twijfelen gebracht over wat hier en nu nu eigenlijk zijn. Hij is namelijk ook een denkertje. Ja, met een kleine letter hoor. Nou heeft ie ook een theorie over rituelen in de hekserij bedacht. Hier komt het: Soms genezen mensen van een placebo. Het feit dat zij denken dat het medicijn helpt, maakt dat het helpt. Daarover doen mensen nogal eens neerbuigend. Men zegt dan dat die mensen zich voor het lapje hebben laten houden. Maar misschien is het juist wel erg mooi dat je geest (of hoe je het ook noemen wilt) zoveel invloed kan hebben op je gezondheid.
Zo stel ik het me ook voor bij een ritueel in de hekserij. Door alle symbolische handelingen zet je je geest aan tot iets. Als het ritueel dan werkt, heb je het dus eigenlijk toch zelf bereikt. Al zou ik je niet precies kunnen vertellen wat "zelf" hier betekent.
Herken jij iets in dit idee of ga je meer uit van krachten buiten ons die je via zo'n ritueel oproept?
Heel duidelijk en ook goed omschreven want daar draait het ook om; jijzélf zet iets in werking. En als je bedenkt dat jijzelf eigenlijk verbonden bent met alles wat er om je heen is, en dat alles wat je uitzendt, werkt als een steen die in het water valt: de steen valt in het water->en veroorzaakt een kring op het watervlak->die kring verandert in een grotere kring->die ook weer verandert in een nóg grotere kring->die opnieuw verandert in een nog veel grotere kring, enzovoorts, dan heb je een beetje een idee van hoe magie werkt. Je zendt iets uit, met behulp van je eigen energie, dat wordt opgepakt of overgenomen door 'de Bron' (de kosmos, het universum, het Al, God, hoe je 't ook noemt), die het vervolgens uitzet naar het beoogde doel.

Het gaat me bijna duizelen joh!
Mijn buurman maakte ook nog een grapje: "Hekserij is weer in de mode. De bezems vliegen de winkel uit." Vind jij dat nou leuk?
"Sticks and stones...."
Hij heeft natuurlijk wel gelijk. Het is een hype geworden, met name onder de wat jongere mensen. En series zoals Charmed, Sabrina, W.I.T.C.H. (die overigens totáál niet waarheidsgetrouw zijn, laat ik dat nog even onderstrepen...) dragen daar aan bij, wat ik en velen met mij, overigens geen plezierige ontwikkeling vinden. Mensen krijgen daardoor een vertekend beeld van hoe het in werkelijkheid is, namelijk helemaal niet zo spectaculair en flitsend zoals op tv te zien is. We gebruiken niet om ieder wissewasje een spreuk, of een toverdrankje, zoals vaak wordt gedacht. En doordat (jonge) mensen haastig op zoek gaan naar informatie over hoe een spreuk of drankje te maken, verder niet nadenkend over hoe ze die verkrijgen en of die informatie wel betrouwbaar is of niet, zijn ze een gemakkelijke prooi voor mensen met minder goede bedoelingen.

Gelukkig vond mijn buurman de boeken van Harry Potter niet om doorheen te komen, want anders was hij vast ook aan de slag gegaan.
Nou, we zijn al aan de laatste vraag toe! Als ik heks wil worden, waar kan ik dan het beste mee beginnen? Toch niet met afvallen, hoop ik ?!
Ten eerste eens nagaan wat het nu wérkelijk inhoudt.
Dat doe je door met de wat meer ervarenen op dit gebied (diegenen die dit al een jaartje of 20 á 30 doen) te praten en vooral te luisteren. Komt het verhaal wat zij je vertellen overeen met wat je er zelf van verwacht?
Tegelijkertijd zou ik vooral: lezen, lezen, en nog eens lezen...(en dan heb ik niet over een paar websites doorbladeren, en dan zeggen dat je het wel weet, nee, 'k heb het over boeken over hekserij, magie, stromingen zoals wicca, sjamanisme, alchemie enz.)
Bestuderen, bestuderen en nog eens bestuderen...! Tot je erbij neervalt!

Nounou ...
Vind je het dan nog steeds de moeite waard? Dan zou dit wel 's je pad kunnen zijn maar het geeft uiteraard geen garantie. Er zijn er die er jaren later pas achterkomen dat het er gewoon niet inzit. Afvallen is natuurlijk geen vereiste maar je gezondheid is belangrijk. Bedenk dat een fitte heks voor twee telt...! ;)
Wie het heksenpad opstapt zal al heel snel doorhebben dat je in het begin aardig wat knopen moet doorhakken (vooral die knopen waar je liever niet aan denkt). Dit is zowel op mentaal (je gedachten) als sociaal (je omgeving) en fysiek (je lichaam) gebied.

Nou, bedankt Andragon. Ik vond het erg leuk met je te praten. De lezers moeten vooral eens op je site kijken natuurlijk!

Heb je ook wat te vertellen? Vertel het Klarijn! Mail: klarijn@dichtertje.net

Las je als kind zelf veel?
Ja, toen ik eenmaal had leren lezen heb ik ook al meteen veel gelezen.

Wat las je zoal?
Ik weet nog goed dat ik begon met boekjes van Jaap ter Haar. Ik verslond als kind zo´n beetje de boekjes van Saskia en Jeroen. Nu verzamel ik die oude kinderboekjes van Jaap ter Haar met illustraties van Rein van Looy, uit de jaren vijftig, trouwens nog. Pinkeltje van Dick Laan, die boeken heb ik, denk ik, ook allemaal gelezen. Later werden het boeken zoals De Kameleon, Dik Trom en Pietje Bell en zo. Schrijver W.G. van der Hulst is ook eentje die nu meteen weer in mijn herinnering komt. Nu, als (over)rijpe volwassene, lees ik soms nóg wel eens jeugdboeken, Thea Beckmann is een favoriet van me.

Wat trekt je zo aan in die jeugdboeken?
Het leest gemakkelijker en vlotter dan volwassenenliteratuur. Als je ´veel aan je hoofd hebt´ dan vind ik zo´n boek van Thea Beckmann of bijvoorbeeld zoiets als ´Joel en de Veenheks´ (daar moet ik meteen aan denken door jouw interview met die heks) van Beene Dubbelboer heerlijke boeken om even in op te gaan zogezegd. Ik heb eens in een berichtje in de krant gelezen dat juist studenten ook vaak dergelijke jeugdboeken lezen. Toen dacht ik wel even, gelukkig dan verkeer ik toch in goed gezelschap.

Als jij studenten goed gezelschap vindt wel. Nou, daar kan ik je als kantinejuffrouw nog wel eens wat over vertellen. Lees je ook wel boeken voor volwassenen?
Ik lees ook boeken voor volwassenen, ja. Ik heb niet echt favoriete schrijvers. ´t Gaat bij mij meer per boek. Dat moet me aanspreken. Ik ben nu bezig in Jan Siebelinks´ ´Knielen op een bed violen´. Het boek wat ik daarvoor heb gelezen was ´De verdronkene´ van Margriet de Moor. Ik denk dat ik wel zo´n beetje alles heb gelezen van Agatha Christie en Stephen King, maar door die fase van ´thriller´ ´detective´ ben ik nu opeens wat heen.

Je bent opgegroeid in Zuid-Limburg. Wat zijn de belangrijkste herinneringen aan je kinderjaren?
Spelen op straat of in de grote achtertuin die we bij ons huis hadden. Zorgeloosheid, het ongecompliceerde. De huisdieren die we thuis altijd hadden, zoals een hond, konijnen, goudvissen, een schildpad die altijd wegliep en dan door buren weer werd teruggebracht. Mijn broer hield zelfs witte muizen, dat werden er op een gegeven moment wel erg veel. Toen knutselde mijn vader een compleet muizendorp met huisjes en al in de schuur, wat je van achter het raam kon bekijken. Ik zat er op het dak van het kolenhok wel eens naar te kijken voor dat raam. Maar die muizen groeiden op een gegeven moment het dorp en de schuur uit. De muizen werden uitgedeeld aan alle buurtkinderen. Misschien dat we wel net op tijd uit Hoensbroek zijn vertrokken. Ik heb niet gehoord of Hoensbroek daarna nog is geteisterd door een witte muizenplaag...

Schreef je als kind ook al verhaaltjes of gedichtjes?
Dat ben ik pas in mijn tienertijd gaan doen eigenlijk, voornamelijk verhaaltjes. Als kind op school vond ik het wel altijd leuk om opstellen te maken en dictees vond ik ook nooit vervelend. ´t Heeft er dus wel al vroeg in gezeten. Als kind was ik wel veel bezig met tekenen.

Waarom heb je niet zelf de illustraties bij je verhaaltjes gemaakt?
Ik vind mezelf niet goed genoeg. Soms doe ik het nog wel eens. Puur uit ontspanning en voor mezelf. Of aquarelleren. Maar ik vind mijzelf in dat opzicht echt niet goed genoeg.

Op een gegeven moment ben je naar een heel ander deel van Nederland verhuisd, naar Noord-Holland. Hoe oud was je toen? Was dat niet moeilijk voor je?
Ik ben geboren en tot mijn veertiende opgegroeid daar in Zuid-Limburg. Mijn vader was mijnwerker.

En die verloor zijn werk. Zo ging dat toen in Limburg hè.
In 1969 verhuisden we naar Zaandam. Reken dus maar uit wat mijn leeftijd nu is.
Ik zat toen op de MAVO. Dat was wel een wereld van verschil. De school in Limburg en die in Noord-Holland. Daar heb ik inderdaad wel moeite mee gehad. Het ´brutale´ en vrije wat kinderen hier hadden. In Limburg was het toen toch allemaal veel braver, had je meer respect voor degene die voor de klas stond.

Verwerk je ervaringen uit je jeugd in je verhalen?
Het gebeurt inderdaad wel dat ik soms ervaringen uit mijn jeugd of uit het nu in mijn verhalen verwerk. In een jeugdverhaal over Sanne en Bas, twee kinderen die ik als hoofdpersonen in meerdere verhalen heb opgevoerd, heb ik ze bijvoorbeeld wat avonturen laten beleven in en om een kasteel. De situatie in dat verhaal is precies zo als bij het Kasteel Hoensbroek, de plaats waar ik als kind dus ben geboren en bij dat kasteel hing ik ook wel eens rond. Aardig om daarbij te vertellen is misschien ook nog wel dat de schrijver Bertus Aafjes in die tijd daar woonde en ik kan me nog herinneren dat mijn ouders en andere volwassenen uit mijn omgeving altijd met een beetje ontzag spraken over `de schrijver Bertus Aafjes´. Misschien dat onbewust toen bij mij wel dat proces in werking is gezet van ´dat wil ik later ook!´

Alleen zie ik jou nog geen voetreis naar Rome maken, Jan. Haha. Terzake. En tegenwoordige ervaringen, gebruik je die ook?
Kleine dingetjes uit het nu. Zien hoe mijn kleine neefje en nichtje op bepaalde dingen reageren, bij het eten bijvoorbeeld of zoiets doodgewoons, kan voor mij al iets zijn wat later weer een zin of een kleine gebeurtenis in een verhaal kan gaan vormen. Al is het meeste verder wel altijd fantasie. Ik heb jarenlang gewerkt in het centrum van Amsterdam en liep dan vaak over de Dam. Aan de ene kant staat de Bijenkorf en aan de andere kant het Paleis op de Dam. In een verhaal heb ik Sanne en Bas, die naar de Bijenkorf moesten, per ongeluk terecht laten komen in het Paleis op de Dam. Ze daar een ´kleiende´ mevrouw laten ontmoeten (de koningin die er zogenaamd op zolder een beeldje zat te boetseren). Het Paleis op de Dam heb ik ooit wel eens van binnen gezien bij een bezichtiging.

Ik ook. Ik heb me toen rot gezocht naar de wc.
Mijn moeder was daar toen ook bij met haar rollator zodat we in een klein achterafliftje, waarvan ik mij voorstelde dat die anders wellicht wordt gebruikt door koninklijke gasten, naar boven en weer naar beneden werden gebracht. Zo zat er in dat verder helemaal gefantaseerde verhaal veel realiteit, hoe de situatie in het Paleis op de Dam werkelijk is. Een wijk met gifgrond hier in mijn woonplaats Zaandam is een soort van inspiratiebron geweest voor een verhaal waarin kinderen actie gaan ondernemen tegen de gifgrond in hun woonbuurtje. Ik doe het dus vaker, fantasie en werkelijkheid door elkaar heen gebruiken.

Je hebt ooit zelfs een heuse schrijfclub opgericht. Hoe kwam je daar op?
Ik deed een cursus Creatief Schrijven bij de Leidse Onderwijs Instellingen en kwam in contact met een paar andere cursisten, Izaak van Melle en de inmiddels al overleden Leen van Zijderveld. Izaak was degene die het bedacht om een landelijke vereniging Vrienden van het Schrijven op te richten. Ik weet nog dat we destijds, in ´81 moet dat zijn geweest, rondom zijn keukentafel in een Brabants dorpje zaten en die plannen werden besproken. Daar heb ik indertijd de naam bedacht van het verenigingsblad ´Schrijfsels´ wat er later is gekomen hier in Noord-Holland. Er is toen een landelijke vereniging Vrienden van het Schrijven opgericht, met provinciale afdelingen. Door allerlei ´gedoe´ heeft die landelijke club niet lang bestaan.

Dat heb je vaak met mensen die schrijven, gedoe.
Maar veel van de nu nog bestaande literaire verenigingen en clubs zijn wel voortgekomen uit die Vrienden van het Schrijven. Met mensen uit deze omgeving heb ik wat later dat jaar, ´82, de Noordhollandse club Vrienden van het Schrijven opgericht.

En hoe lang ben je daarbij betrokken geweest?
Daar ben ik vijftien jaar mee bezig geweest. Ik was secretaris en zat in de redactie van het contactorgaan ´Schrijfsels´. Dat zette ik ook in elkaar. Die Noordhollandse vereniging bestaat nu nog steeds maar is meer geconcentreerd op Alkmaar en omgeving. Volgend jaar bestaat die club vijfentwintig jaar. Maar ik ben er dus al een jaar of tien niet meer bij. Nou, een heel verhaal...

Wat voor dingen schreef je toen je die club oprichtte?
Voornamelijk weer verhalen. Door die eerdergenoemde cursus van de Loi schreef ik wel allerlei genres verhalen, anekdotische verhaaltjes, sciencefiction, soms thrillerachtige verhalen, ik heb zelfs geprobeerd een streekroman te schrijven wat heel slecht was, kinderverhalen. In die periode is er een verhaal van me in het blad Donald Duck gepubliceerd en ook eentje in weekblad Flair. Gedichten schreef ik ook wel, maar daar ben ik niet zo goed in. Als ik gedichten uit die tijd terug lees, zie ik toch dat dat meer ´gemoedsuitstortingen´ waren. Ik heb wel eens geprobeerd sonnetten te schrijven. Die vaste dichtvorm ging me misschien wel wat beter af omdat zo´n sonnet over de Zaanstreek, waar ik woon, wel eens in een Belgische verzamelbundel is geplaatst indertijd.

Op een gegeven moment ben je verhalen voor kinderen gaan schrijven. Weet je nog hoe dat zo gekomen is?
Misschien toch wel door de cursus Creatief Schrijven die ik heb gevolgd. Daarbij moest je allerlei genres verhalen leren schrijven en ik merkte dat schrijven van kinderverhalen mij wel lag. Hoewel ik dat eigenlijk daarvoor ook al deed. Sprookjesachtige verhalen heb ik altijd mooi gevonden. Je kunnen laten gaan in de fantasie van kinderverhalen, dat vond en vind ik heerlijk van het schrijven van dergelijke verhalen.

Je hebt ook een cursus verhalen schrijven voor kinderen gevolgd. Heb je daar veel van geleerd?
Twee, drie jaar geleden heb ik inderdaad een cursus kinderverhalen schrijven gevolgd. Daar heb ik onder andere geleerd wat voor woorden je zoal moet gebruiken voor verschillende leeftijdsgroepen kinderen. Het moet niet te moeilijk zijn en niet te simpel. Voor jongere kinderen moet je zelfs op het aantal lettergrepen per woord letten. Juist bij kinderverhalen moet je heel erg nadenken en opletten hoe en wat je schrijft. Het lijkt eenvoudig maar is het zeker niet. Nu ben ik weer bezig met een cursus Kinderpsychologie, eigenlijk ook met de gedachte me wat beter te kunnen verplaatsen in de gedachten-, gevoels- en leefwereld van kinderen. Ik denk dat dat ook zal helpen bij het schrijven van volgende verhalen. Je leert door dergelijke cursussen toch hoe kinderen denken, handelen, waar ze van houden, waar ze bang voor zijn enzovoorts.

Je hebt zelf geen kinderen. Je kunt je verhaaltjes dus nooit voorlezen.
Ik heb wel een nichtje van inmiddels 33 jaar ...

Die is te oud!
.... die een tweeling van nu drie jaar heeft.

O, die manier.
Zij komen dus in een leeftijd waar ik wel aan kan voorlezen. Af en toe zie ik hen wel.
Toen ik die cursus kinderverhalen deed, miste ik het inderdaad dat ik geen kinderen in de buurt had waar ik ze op kon uitproberen. Ik hoor nu soms wel uit mijn omgeving van kennissen die verhalen van mij hebben voorgelezen aan hun (klein)kinderen en gelukkig zijn de reacties dan positief. Nu bedenk ik mij ter plekke wel dat de negatieve reacties me misschien wel bespaard blijven. Lieve kennissen heb ik wel hoor.

Heb je huisdieren? Vertel je die wel eens verhaaltjes?
Ik heb een hond en een kat. Dat voorlezen beperkt zich meestal tot ´Niet doen!` ´Laat dat!´ of ´Je bent wel lief hoor´.

Nou, tenslotte dan Jan: wat zijn je plannen op schrijfgebied?
Doorgaan met schrijven voor wat internetsites.
Een tweede boekje, dat zou ik ook erg leuk vinden en is iets wat ik wel wil nastreven nu.
Ik heb verschillende ideeën. Ik zou bijvoorbeeld wel een compleet boekje met Sanne en Basverhalen willen schrijven. Ik heb daar al een aantal verhalen van. Maar ik ben ook, samen met iemand anders (Cees Muysson), bezig met onderzoek naar ontdekkingsreiziger Jacob Roggeveen (Paaseiland), waar nu al heel veel interessants uit komt en misschien is dat ook wel heel aardig om verder uit te werken tot een langer verhaal. Via internet ben ik zo ook in contact gekomen met Frans Mouws, de schrijver van Boudewijn Buchbiografieën na diens overlijden. Hij is óók bezig met onderzoek naar Roggeveen en Paaseiland. Af en toe mailen hij en ik nu ook met elkaar.
Schrijven dat vind ik leuk, zie ik bijna als een soort levensbehoefte net als eten en drinken, het is iets wat ik nooit zal kunnen laten en daarom zal ik er dus, denkelijk, altijd wel iets mee doen en iets mee willen. Het is, misschien wel, een prettige en gezonde verslaving.
En nu wordt het tijd voor koffie Klarijn!

Die komt er aan hoor, schat!

Heb je ook wat te vertellen? Vertel het Klarijn! Mail: klarijn@dichtertje.net